Podczas gdy większość świata z niepokojem spogląda na rynek metali ziem rzadkich, prawdziwy test dla globalnego przemysłu odbywa się w nieco mniej medialnym, ale równie krytycznym sektorze. Mowa o wolframie. Materiał ten doskonale ilustruje scenariusz, w którym ekstremalna koncentracja dostaw w jednym kraju, w tym przypadku w Chinach, spotyka się z rosnącym popytem z wielu strategicznych branż jednocześnie: od obronności, przez produkcję półprzewodników, po narzędzia maszynowe. Taka sytuacja powinna być teoretycznie wodą na młyn dla technologii addytywnych, które oszczędzają cenny materiał. W praktyce jednak rosnące koszty i niepewność dostaw raczej hamują inwestycje w nowe technologie, niż je przyspieszają.
Przełom, o którym wszyscy w branży druku 3D mówią od lat, może nadejść nie wtedy, gdy technologia osiągnie mityczną doskonałość, ale wtedy, gdy tradycyjne łańcuchy dostaw po prostu przestaną wyrabiać. Wygląda na to, że ten moment jest bliżej, niż nam się wydaje. A idealnym przykładem jest właśnie wolfram, którego ceny biją rekordy, a dostępność staje się coraz większym wyzwaniem geopolitycznym.
Zespół złożony z naukowców z North Carolina State University, Oak Ridge National Laboratory (ORNL) i japońskiej firmy JEOL Ltd., wiodącego producenta precyzyjnych instrumentów, dokonał czegoś, co jeszcze niedawno wydawało się niezwykle trudne. Wydrukowali w technologii 3D pełnowymiarowe płytki z czystego wolframu, przeznaczone do wewnętrznej ściany reaktora termojądrowego DIII-D National Fusion Facility w San Diego. Dlaczego to takie ważne? Ponieważ wolfram, choć pożądany w reaktorach fuzyjnych ze względu na swoją odporność, jest jednocześnie materiałem ekstremalnie trudnym w obróbce. Próba wytworzenia z niego skomplikowanych kształtów tradycyjnymi metodami to koszmar każdego inżyniera. Zespół wykorzystał metodę opartą na wiązce elektronów (EB), która polega na precyzyjnym topieniu i stapianiu proszku metalowego warstwa po warstwie, co pozwala na tworzenie geometrii niemożliwych do osiągnięcia w inny sposób.

Płytki zamontowano bezpośrednio wewnątrz komory reaktora fuzji jądrowej. Podczas eksperymentu komponenty wytrzymały 74 wyładowania plazmowe o potężnym strumieniu ciepła. Źródło: JEOL
Co więcej, płytki nie tylko powstały, ale także przeszły prawdziwy chrzest bojowy. Zostały wystawione na działanie 74 wyładowań plazmy o ogromnym strumieniu ciepła i cząstek, i wyszły z tej próby bez szwanku. Najbardziej imponujący jest jednak czas realizacji projektu: od zaproszenia do współpracy do instalacji gotowych komponentów w reaktorze minęło zaledwie osiem miesięcy. To tempo, które zawstydza wiele komercyjnych wdrożeń. Jednak prawdziwą wartością tego typu badań nie jest sama obietnica niewyczerpanej energii, ale wymuszenie skokowego rozwoju w inżynierii materiałowej i technologiach wytwarzania. To właśnie te poboczne odkrycia pchają przemysł do przodu.
Projekt ten jest także doskonałym przykładem synergii, jaka powstaje na styku świata akademickiego, laboratorium rządowego i prywatnej firmy. To właśnie takie trójstronne współprace przynoszą najszybsze i najbardziej wartościowe rezultaty, które mają realne szanse na komercjalizację. Historia wolframu to ostrzeżenie i jednocześnie drogowskaz dla całego sektora produkcyjnego. To, co dziś dzieje się z tym metalem, jutro może dotyczyć helu, kobaltu czy niklu. Lista materiałów krytycznych, publikowana przez rządy, wydłuża się z roku na rok. Zdolność do szybkiego adaptowania procesów produkcyjnych i wytwarzania części z trudno dostępnych lub trudnych w obróbce materiałów przestaje być innowacją, a staje się warunkiem przetrwania na rynku. Druk 3D właśnie zdał jeden z najtrudniejszych egzaminów.
Źródło: JEOL , NC State University





